In 1841 stichtte Koning Willem II als Groothertog van Luxemburg de Orde van de Eikenkroon. Alhoewel dit geen Nederlandse orde was, werden onderscheidingen in de Orde van de Eikenkroon regelmatig toegekend aan Nederlanders en buitenlandse diplomaten. Na het overlijden van Koning Willem III in 1891 werd Luxemburg een zelfstandige staat. Het gevolg was dat de onderscheidingen in de Orde van de Eikenkroon niet meer konden worden toegekend door het Nederlandse staatshoofd.

De behoefte aan een nieuwe, derde, Nederlandse orde werd duidelijk. Die was nodig om met name buitenlandse diplomaten koninklijk te kunnen onderscheiden, maar ook om mensen uit de lagere klassen en standen hiermee een koninklijk schouderklopje te kunnen geven. Op 4 april 1892 - ten tijde van Koningin Emma als Regentes van het Koninkrijk - werd de Orde van Oranje-Nassau ingesteld.

Herziening

In 1994 werd het Nederlands decoratiestelsel - na bijna dertig jaar discussie - bij wet ingrijpend herzien. Vanaf de Algemene Gelegenheid in 1996 werd er voor het eerst gedecoreerd onder de werking van het herziene stelsel. De wetgever had bij de herziening een democratischer decoratiestelsel voor ogen waarin voor automatismen geen plaats meer was. De hoogte van de onderscheidingen werd losgekoppeld van rang en maatschappelijke status. In principe kan iedereen in onze samenleving worden gedecoreerd. Een decoratie wordt namelijk uitsluitend toegekend op basis van bijzondere persoonlijke verdiensten voor de samenleving.

Tot 1996 bestond de Orde van Oranje-Nassau uit vijf graden. Daarnaast waren er tot 1996 Eremedailles in goud, zilver en brons aan de Orde verbonden. De dragers van de Eremedaille werden niet opgenomen in de Orde. Sinds 1996 worden de Eremedailles niet meer uitgereikt, terwijl de Orde van Oranje-Nassau nu zes graden heeft:

• Ridder Grootkruis
• Grootofficier
• Commandeur
• Officier
• Ridder
• Lid