Kanselarij der Nederlandse Orden

Het merendeel van de werkzaamheden van de Kanselarij betreft het proces van de koninklijke onderscheidingen in de Orde van Oranje-Nassau en de Orde van de Nederlandse Leeuw. Het proces start met voordrachten vanuit de samenleving die ingediend worden bij de burgemeester van de woongemeente van de kandidaat. Via de advies- en besluitprocedure leidt dit bij een positieve uitkomst uiteindelijk tot de ondertekening van het Koninklijk Besluit door Zijne Majesteit de Koning als grootmeester van de orden met het contraseign van de minister die het aangaat. In 2025 werden er 4.426 onderscheidingen in de Orde van Oranje-Nassau en de Orde van de Nederlandse Leeuw uitgereikt. Na overlijden van een gedecoreerde worden nabestaanden in de gelegenheid gesteld het versiersel na het betalen van een borgsom in bruikleen te houden of terug te sturen naar de Kanselarij.

Informatievoorziening en automatisering

ICT

Voor de verwerking van koninklijke onderscheidingen werkt de Kanselarij met het ICT-systeem LINT. Op dit ketensysteem zijn naast de Kanselarij ook de gemeenten, provincies, de eilanden in het Caribisch deel van het Koninkrijk en de ministeries aangesloten. Het systeem is in 2025 zonder noemenswaardige storingen operationeel geweest. In 2025 zijn verschillende wijzigingen doorgevoerd om het systeem nog beter en veiliger te laten functioneren.

In 2025 is op het kantoor het Wifi-netwerk versterkt en zijn verschillende componenten in de serverruimte vervangen om stabiele ICT-voorzieningen aan de medewerkers te kunnen bieden. Ook zijn er voorbereidingen getroffen om in 2026 volledig over te stappen van het werken met vaste PC’s naar het uitsluitend werken via mobiele voorzieningen.  

Informatiebeveiliging

Er zijn in 2025 geen noemenswaardige veiligheidsincidenten geweest. Verschillende procedures zijn naar aanleiding van een incidentenoefening aangescherpt om meer eenduidigheid te bieden. Op verschillende punten zijn de informatiebeveiligingsmaatregelen aangescherpt om zo ook in geval van calamiteiten onze kernprocessen te kunnen blijven uitoefenen met de benodigde middelen.

Informatiebeheer

De Kanselarij heeft de verschillende activiteiten om de informatiehuishouding op orde te houden verankerd in de organisatie en procedures. De bewaking van de goede werking van de informatiehuishouding maakt onderdeel uit van de planningscyclus.

Mede in het kader van ‘Open op Orde’ (het rijksbrede project met als doel om de informatiehuishouding van de Rijksoverheid te verbeteren en transparanter te maken) heeft de Kanselarij in 2025 het opschonen van het documentmanagementsysteem (DMS) doorgezet, conform de wettelijke vereisten. Naast het schonen van het DMS zijn ook de andere systemen en opslagplaatsen van informatie onderzocht en heeft schoning van doublures plaatsgevonden.

Archief

De Kanselarij is in 2025 bezig geweest met het overbrengen van de fysieke dossierstukken naar het Nationaal Archief. Dit bestaat uit twee delen:

1. een aanvulling op een eerdere overbrenging van de dossierstukken uit 1815 tot 1994. Hiervoor is een aparte inventaris opgesteld
2. de dossierstukken uit de periode 1995 tot 2015

De overbrenging van de dossiers zal in 2026 worden afgerond.

Bedrijfsvoering

Organisatie en personele ontwikkelingen

Een Risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) is een verplicht document dat elke organisatie moet hebben om de gezondheids- en veiligheidsrisico's in kaart te brengen en te evalueren. Op basis van de bevindingen in de RI&E uit 2024 is in 2025 een plan van aanpak opgesteld en met de medewerkers besproken. Om uitvoering te kunnen geven aan het plan van aanpak moet een externe arbodeskundige worden ingehuurd.

Verder is er, met hulp van de directie Personeel & Organisatie van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, een tweejaarlijks medewerkersonderzoek uitgevoerd. De uitkomsten zijn besproken met de medewerkers.

De interne werkgroep duurzaamheid, die het Management Team adviseert om de ecologische voetafdruk van de Kanselarij te verkleinen, kwam in 2025 een aantal keren bijeen en organiseerde een medewerkersmoment, waarbij ook een insectenhotel en vogelhuisjes in de tuin van het pand waar de Kanselarij is gevestigd in gebruik werden genomen. De werkgroep implementeerde in 2025 meerdere (kleine) maatregelen die een bijdrage leveren aan de vermindering van gebruikte energiebronnen.

In 2025 namen een aantal medewerkers van de Kanselarij deel aan een loopbaanevenement van de Hoge Colleges van Staat. En de leidinggevenden namen op uitnodiging van de Eerste Kamer deel aan een workshop over diversiteit en inclusie.

Bij de afdeling bedrijfsvoering is er in 2025 afscheid genomen van één medewerker. Zij is in eerste instantie vervangen door een tijdelijke medewerker en later door een nieuwe medewerker. Naar aanleiding van het loopbaanevenement is er vanuit de Hoge Colleges van Staat één medewerker tijdelijk gedetacheerd bij de Kanselarij. Eén medewerker bedrijfsvoering heeft een traineeship gevolgd bij de afdeling decoraties & advies. De afdeling decoraties & advies is in 2025 versterkt met een tijdelijke nieuwe medewerker en een vanuit de provincie Zuid-Holland gedetacheerde medewerker met het oog op de behandeling van extra voordrachten naar aanleiding van de gemeenteraadsverkiezingen in 2026.

In 2025 heeft de externe vertrouwenspersoon in totaal tien uur werkzaamheden verricht bestaande uit de bespreking van het jaarverslag van de externe vertrouwenspersoon, een tussentijds gesprek met de contactpersonen bij de Kanselarij, individuele gesprekken, contact met het Bureau Integriteit en mailcontacten.

Inkoop

De Kanselarij heeft in 2025 een marktconsulatie uitgevoerd als voorbereiding op de Europese aanbesteding voor de verpakkingscassettes voor de koninklijke onderscheidingen. Een belangrijk onderdeel voor de consulatie was verduurzaming. Deze marktconsultatie is uitgevoerd in samenwerking met de Rijksinkoopsamenwerking.

Verder zijn er in 2025 meervoudige offertetrajecten afgerond voor de externe inhuur van de Functionaris Gegevensbescherming en voor het opstellen van een rijksbreed verplicht crisismanagementplan.

Overige onderscheidingen

De Kanselarij der Nederlandse Orden is behalve voor de Nederlandse Ridderorden en de Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon ook verantwoordelijk voor het beheer en de uitgifte van diverse andere onderscheidingen.

In 2025 zijn de volgende onderscheidingen verstrekt:

• een Bronzen Kruis
• een Vliegerkruis
• een De Ruytermedaille
• ca. 225 Inhuldigingsmedailles 2013 (dit betrof een inhaalactie voor defensiepersoneel na een uitspraak van de Ombudsman over deze groep)
• 950 medailles en 2.190 jaartekens/batons voor trouwe en langdurige dienst voor de Nederlandse Politie
• 655 Vrijwilligersmedailles Openbare Orde en Veiligheid en 1.020 bij deze medaille behorende jaartekens

Begrotingsbeheer, financieel beheer, materiële bedrijfsvoering en rechtmatigheid

De Auditdienst Rijk heeft geen overschrijdingen, onrechtmatigheden of bijzonderheden gerapporteerd over het jaar 2025 en heeft een goedkeurende verklaring afgegeven. De begroting van de Kanselarij valt onder artikel IIB van de Rijksbegroting (overige Hoge Colleges van Staat, Kabinetten van de Gouverneurs en de Kiesraad).

In 2025 werd in samenwerking met de Auditdienst Rijk een controlematrix op het terrein van frauderisicobeheersing ingericht en in gebruik genomen.

De Algemene Rekenkamer deed in het kader van haar wettelijke taak, de financial audit, onderzoek naar het materieel beheer van de onderscheidingen en relevante risico’s en liet weten dat met de verstrekte documenten en een gesprek een goed beeld is verkregen in dit proces en in de ingerichte interne beheersing.

Privacy

De Functionaris voor de Gegevensbescherming (FG) bracht in 2025 voor het eerst een zelfstandige jaarrapportage uit. Hij concludeerde daarin dat de Kanselarij weer een aantal goede stappen heeft gezet om de door de organisatie verwerkte persoonsgegevens op een adequate wijze te beschermen. In 2025 is het managementteam samengekomen met de FG en de Chief Information Security Officer om aan de hand van diverse fictieve datalekken onze reactie en handelswijze te bespreken. Er zijn over 2025 geen datalekken gemeld bij de Autoriteit Persoonsgegevens.

Gebouwbeheer

De Kanselarij is gevestigd in een historisch pand aan de Nassaulaan in Den Haag. Dit gebouw heeft blijvend onderhoud nodig.

In 2025 is er in opdracht van het Rijksvastgoedbedrijf een integraal duurzaamheidsonderzoek op maat uitgevoerd voor een aantal monumentale gebouwen, waaronder het gebouw van de Kanselarij. Het onderzoek zal leiden tot een aantal investeringen voor zowel de korte termijn als de lange termijn.

In 2025 is de verlichting in de plafonds van de tweede verdieping vervangen. Ook zijn de noodstroomvoorzieningen geïnventariseerd en daar waar nodig zijn aanvullende maatregelen getroffen. Tot slot zijn er tochtstrips aangebracht aan de ramen.

Bedrijfshulpverlening

Uit het jaaroverzicht van Bedrijfshulpverlening blijkt dat de bezetting van de hulpverleners in 2025 op orde was. Daarnaast is aan alle jaarlijkse opleidingsvereisten voldaan en werden er twee ontruimingsoefeningen gehouden. Er waren in het verslagjaar geen incidenten.

Staatsbezoeken

Staatsbezoeken hebben in het diplomatieke verkeer een bijzondere functie en waarde. De uitwisseling van (veelal hoge) onderscheidingen bij staatsbezoeken kan hier deel van uitmaken. Bij het toekennen van onderscheidingen bij staatsbezoeken gaat het om het uitdrukken van wederzijds respect en het versterken en bekrachtigen van de relaties tussen beide landen. In 2025 heeft de Kanselarij ondersteund bij de uitwisseling van decoraties bij de uitgaande staatsbezoeken aan Suriname, Tsjechië en Cyprus en de inkomende staatsbezoeken van Finland en Oman.

Overig

De Kanselarij vraagt de grootmodelversierselen in de Orde van Oranje-Nassau en de Orde van de Nederlandse Leeuw na het overlijden van een gedecoreerde op bij de nabestaanden. De geretourneerde versierselen worden kwalitatief gekeurd door de beheerder versierselen. Wanneer deze nog in goede conditie zijn, worden ze vervolgens voor restauratie aangeboden aan de producent. Als de conditie dermate verslechterd is dat deze niet te restaureren zijn, dan kunnen de omgesmolten edelmetalen, na zuivering, voor een deel opnieuw worden gebruikt. Het opvragen van de grootmodelversierselen bleef tot 2025 veelal beperkt tot gedecoreerden die bij hun overlijden in Nederland woonden. In 2025 werd een korte pilot uitgevoerd voor het opvragen van onderscheidingen van gedecoreerden die bij overlijden in het buitenland woonachtig waren. De resultaten van de pilot zijn positief en aanleiding om hieraan een vervolg te geven via een tweede pilot.

Bij een koninklijke onderscheiding behoort naast het versiersel ook een oorkonde, waarin de benoeming en de daarbij behorende gegevens zijn vermeld. De oorkonde, die ondertekend wordt door de Kanselier der Nederlandse Orden, heeft daarmee niet alleen een formele betekenis, maar vormt voor de gedecoreerde een blijvende en persoonlijke bevestiging van de toegekende koninklijke onderscheiding. Sinds 2025 bestaat de mogelijkheid deze oorkonde te voorzien van braille, zodat ook blinde en slechtziende gedecoreerden zelfstandig kennis kunnen nemen van de inhoud van de oorkonde. Daarmee wordt bijgedragen aan een toegankelijk en inclusief decoratiestelsel, waarin de betekenis van de onderscheiding voor iedere gedecoreerde op gelijkwaardige wijze tot uitdrukking komt.

Decoraties en advies

Samenwerking met gemeenten en provincies

Een voorstel voor een koninklijke onderscheiding moet een goede en volledige weergave bieden van de verdiensten van de kandidaat. In overleg met de voorsteller stelt een gemeentemedewerker een dossier samen. Nadat de burgemeester zijn of haar advies heeft uitgebracht over de orde, de graad en de uitreikingsdatum, komt het dossier terecht bij de provincie. Daar wordt onderzocht of het dossier compleet en correct is en wordt ook door de commissaris van de Koning een advies gegeven. Daarna komt het dossier bij de Kanselarij der Nederlandse Orden. Daar wordt het dossier voorbereid voor advisering door het Kapittel voor de Civiele Orden.

In samenwerking met VNG Connect (het opleidingscentrum van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten) heeft de Kanselarij een basistraining gecreëerd voor beginnende kabinetsmedewerkers van gemeenten. Het doel van de training is om de gemeentemedewerkers de handvatten te bieden om in samenwerking met de voorsteller een goed decoratievoorstel samen te stellen en om de burgemeester te ondersteunen bij het schrijven van diens decoratieadvies. Na een pilot van deze training heeft de Kanselarij deze training in 2025 drie keer aangeboden. Daarmee zijn 42 deelnemers bereikt.

Een ander middel in de samenwerking met provincies en gemeenten is de Nieuwsbrief voor Kabinetsmedewerkers. Deze verschijnt sinds 2021 twee keer per jaar en biedt tips, verdiepende artikelen en best practices uit het land voor het werken met koninklijke onderscheidingen. In 2025 is de nieuwsbrief ook twee keer verschenen.

De provinciemedewerkers die zich bezighouden met koninklijke onderscheidingen worden sinds 2022 ondersteund door een accounthouder van de afdeling decoraties & advies. De accounthouder fungeert als vraagbaak en ondersteunt de provinciemedewerker bij knelpunten in de advisering vanuit de gemeenten. Ook in 2025 hebben de accounthouders in diverse provincies trainingen gegeven aan kabinetsmedewerkers en voorlichtingsbijeenkomsten bijgewoond. Ook zijn er voor steeds meer provincies online spreekuren. Het doel van het spreekuur is om gemeentemedewerkers de mogelijkheid te geven vragen te stellen en om dilemma’s ten aanzien van voordrachten te bespreken. Het streven is om ook op deze manier de kabinetsmedewerkers te helpen met het samenstellen van de dossiers. Daarnaast zorgt deze werkwijze voor rechtstreeks contact met de kabinetsmedewerkers van de gemeenten om zodoende meer inzicht te krijgen in de uitvoeringspraktijk.

Bijeenkomsten

In aanvulling op de voorlichtingsbijeenkomsten voor burgemeesters van het Kapittel voor de Civiele Orden organiseert de Kanselarij regelmatig bijeenkomsten over het decoratiestelsel, bijvoorbeeld voor bestuurders en medewerkers van gemeenten en provincies. Daarnaast zijn medewerkers van de Kanselarij weleens te gast bij evenementen van organisaties om voorlichting te geven over het decoratiestelsel. In 2025 ging het onder meer om de volgende bijeenkomsten:

• een bezoek aan de Scouting Nederland  
• training voor de kabinetsmedewerkers van het Ministerie van Buitenlandse Zaken
• een bijeenkomst met de kabinetsmedewerkers van de commissarissen van de Koning
• ontvangsten bij de Kanselarij van de burgemeesters van Urk, Albrandswaard, Halderberge en Voorschoten
• een ontvangst van het kabinet van de gouverneur van Curaçao
• ontvangst van en overleg met de kanselier van het Nederlandse Rode Kruis

Werkbezoek Scandinavië

De laatste week van oktober bracht een delegatie van de Kanselarij een werkbezoek aan de vergelijkbare kanselarijen van Denemarken en Zweden. In Denemarken decoreert men in essentie nog altijd zoals dat in Nederland tot in de vorige eeuw gebeurde, waarbij de hoogte van de maatschappelijke functie en het aantal jaren dienstverband bepalend zijn voor de toekenning van een koninklijke onderscheiding en de graad. In Zweden wordt geëxperimenteerd met de herinvoering van een nieuw decoratiestelsel. Mondjesmaat worden onderscheidingen toegekend. De Zweedse medewerkers leken nadrukkelijk interesse te tonen voor het Nederlandse systeem.

De afgelopen jaren zijn er vanuit de Kanselarij meerdere werkbezoeken afgelegd, onder meer aan Duitsland, België, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. Er is onderling veel interesse in de overeenkomsten en verschillen tussen de diverse tradities en de manier waarop men omgaat met uitdagingen. Het idee is opgevat om ergens in de komende jaren een internationale conferentie te organiseren.

Communicatie en voorlichting

Website en sociale media

Online communicatie is de belangrijkste vorm van voorlichting over de koninklijke onderscheidingen. Dan gaat het met name om de website van de Kanselarij lintjes.nl. Deze had in 2025 202.782 bezoekers en 568.222 paginaweergaven. Ter vergelijking: in 2024 ging het om 230.392 bezoekers en 677.052 paginaweergaven en in 2023 om 218.812 bezoekers en 683.645. Een van de mogelijke verklaringen van het lagere aantal websitebezoekers ligt in het gebruik van AI waardoor mensen vaak niet verder doorklikken naar websites.

De website wordt gehost door het Platform Rijksoverheid Online, die ook talloze andere websites van de Rijksoverheid host. Het platform is in 2025 overgestapt op een andere hostomgeving. Daarmee zijn onder andere verbeteringen doorgevoerd in de toegankelijkheid van de website. Deze overstap moest voor de website lintjes.nl worden voorbereid, met name voor wat betreft de dynamische infographics die worden gepubliceerd om de onderscheidingen tijdens de lintjesregen en in het jaarverslag te tonen.

Sinds 2023 zijn de accounts van de Kanselarij op LinkedIn, Instagram en Facebook actief in gebruik. In 2025 is een nieuwe strategie bepaald voor wat betreft deze kanalen. Het doel is om bij te dragen aan het draagvlak voor het decoratiestelsel, begrip en waardering daarvoor te creëren, het stimuleren van breed voordagen en het realiseren van meer zichtbaarheid voor de Kanselarij. Net als in 2024 is er vooral veel groei en interactie op het kanaal op LinkedIn. In 2025 werd de grens van 3.000 volgers ruimschoots overschreden. Aan het begin van het jaar waren dat er ongeveer 2.500.